Gwasanaethau Gwell ar gyfer Plant a Phobl Ifanc sy’n Derbyn Gofal

Statws prosiect Ar Waith

Mae cryn bryder ynghylch cyflwr y ddarpariaeth gofal ar gyfer plant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal yng Nghymru. Mae’r cynnydd cyson o ran nifer y plant sy’n dechrau derbyn gofal yng Nghymru yn ystod yr 20 mlynedd diwethaf, o’i gyfuno ag anghenion sy’n galw am becynnau gofal mwyfwy cymhleth, yn cyfrannu at gost gynyddol sicrhau digon o leoliadau addas.

Fel rhan o’n rhaglen waith gwasanaethau cyhoeddus, mae Canolfan Polisi Cyhoeddus Cymru wedi datblygu dau brosiect tystiolaeth. Nod y prosiectau hyn yw cefnogi gwasanaethau cyhoeddus Cymru i wella’r canlyniadau ar gyfer plant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal.

1. Deall y cyfraddau uchel o ofal yng Nghymru
Bu gan Cymru gyfran gyson uwch o blant a phobl ifanc yn derbyn gofal na gwledydd eraill y Deyrnas Unedig. Yng Nghymru, fodd bynnag, mae amrywiadau sylweddol rhwng awdurdodau lleol, ac mae’r gyfradd wedi gostwng mewn rhai mannau ers 2014.
Mae ein hadroddiad Dadansoddiad o’r Ffactorau sy’n Cyfrannu at y Cyfraddau Uchel o Ofal yng Nghymru yn darparu dadansoddiad cyfun o’r ffactorau sy’n gyrru’r tueddiadau hyn. Canfuon ni:

  • Fod lefelau uwch o amddifadedd mewn ardal yn cyfateb i gyfraddau uwch o blant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal;
  • Mae’r ‘triawd sbarduno’ o ffactorau rhianta (trais domestig, camddefnyddio sylweddau a salwch meddwl rhieni) yn ei wneud yn fwy tebygol y bydd plant a phobl ifanc yn dechrau derbyn gofal;
  • Mae polisi ac ymarfer awdurdodau lleol a’r farnwriaeth yn amrywio mewn perthynas â phlant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal; ac
  • Mae cysylltiad rhwng mwy o wariant ar wasanaethau plant a theuluoedd sydd â lefelau uwch o ddiweithdra, lefelau uwch o droseddu, a mwy o amddifadedd mewn ardal.

2. Ailddychmygu comisiynu ar gyfer plant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal
Mae consensws y gall comisiynu lleoliadau’n well arwain at wella ansawdd a sefydlogrwydd y lleoliadau hynny, ac felly at well canlyniadau i blant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal. Ein nod yw datblygu darlun o’r tirlun delfrydol ar gyfer darparu lleoliadau gofal yng Nghymru, a nodi’r camau mae angen i ni eu cymryd i gyrraedd yno. I lywio’r gwaith hwn, rydym ni’n archwilio’r cwestiynau ymchwil canlynol.

Beth yw’r darlun cyfredol o ddarpariaeth a chomisiynu lleoliadau gofal ar gyfer plant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal yng Nghymru?
Rydym ni’n gweithio gyda Chonsortiwm Comisiynu Plant Cymru (y 4C) i ddatblygu cyfres o sesiynau briffio ar dirlun cyfredol comisiynu lleoliadau gofal yng Nghymru. Bydd y rhain yn archwilio beth gallwn ni ddweud am y tirlun cyfredol o ran polisi ac ymarfer, nifer y plant a’r bobl ifanc sydd mewn gwahanol fathau o leoliadau, a chostau cymharol gwahanol fathau o leoliadau.

Sut brofiad mae plant a’u teuluoedd yn ei gael o gomisiynu gofal?
Rydym ni’n cynnal adolygiad llenyddiaeth o brofiadau plant a phobl ifanc sy’n derbyn gofal a’u teuluoedd biolegol. Bydd yr adolygiad yn archwilio sut brofiad mae plant, pobl ifanc a’u rhieni yn ei gael o’r system ofal ac yn nodi canfyddiadau allweddol ar gyfer llunwyr polisi ac ymarferwyr yng Nghymru.

Beth gallwn ni ei ddysgu o sut mae’r ddarpariaeth lleoliadau yn cael ei rheoli’n rhyngwladol?
Rydym wedi comisiynu’r Sefydliad Gofal Cyhoeddus i adolygu arferion rhyngwladol ar gomisiynu lleoliadau gofal. Bydd yr adolygiad yn archwilio pum thema allweddol:

  • Y cydbwysedd rhwng ailuno a pharhad arfer lleoliadau;
  • Llais y plentyn a’r teulu mewn penderfyniadau ynghylch lleoliadau;
  • Y cydbwysedd rhwng darpariaeth y wladwriaeth, darpariaeth breifat a darpariaeth trydydd sector;
  • Y mathau o wasanaethau lleoliad sy’n cefnogi plant a phobl ifanc;
  • Yr agwedd at reoli caffael gwasanaethau gan y wladwriaeth.